Lezing bij Spinoza Kring Soest

17-02-2020

Spinoza's ratio en de algoritmen
lezing door Dr. Henk Jan Hoekjen

Spinoza wordt in lesboeken vaak geportretteerd als rationalist. Dit is begrijpelijk gezien het grote belang dat Spinoza toekent aan de ratio voor de mens die zich wil ontworstelen aan de invloed van externe prikkels. Niettemin zijn er redenen om enige kanttekeningen te plaatsen bij een rationele-al-te-rationele opvatting van Spinoza’s filosofie.
In deze lezing zal dr. Henk-Jan Hoekjen middels een beschouwing van onder meer het toenemende belang van algoritmes in ons dagelijks leven een overzicht geven van de manieren waarop de ratio behulpzaam zou kunnen zijn bij het navigeren in de ons niet zelden vijandige externe natuur. Daarbij wordt het toenemende belang van algoritmes aan een kritische beschouwing onderworpen.

Algoritmes zijn ontegenzeggelijk beloftevol bij het oplossen van tal van problemen. Ook vanuit Spinozistisch oogpunt is er op het eerste gezicht alle reden om verheugd te zijn over de opkomst van dergelijke ogenschijnlijk rationele instrumenten. Tegelijkertijd kent deze ontwikkeling een aantal problemen. Zogenoemde ‘feedbackloops’ kunnen er bijvoorbeeld voor zorgen dat algoritmes leiden tot een arbitraire mummificering van de werkelijkheid. Zolang deze verstarring beperkt blijft tot ons klantprofiel bij online winkels is er nog relatief weinig aan de hand. Maar het wordt bedreigender en maatschappelijk relevanter wanneer we ons realiseren dat ook de inzet van politie en onze nieuwsvoorziening in toenemende mate door algoritmes bepaald worden.
Aan de hand van Spinoza’s opvatting van de ratio – ofwel de ‘tweede kennissoort’ – zal dr. Hoekjen betogen dat algoritmes in feite minder rationalistisch zijn dan zij lijken. In evidente analogie met een driedeling die Friedrich Nietzsche hanteert in zijn tweede oneigentijdse beschouwing, wordt hierbij onderscheid gemaakt tussen antiquarisch, monumentaal en kritisch rationalisme. Alleen de laatste variant van rationalisme – die niet alleen het nut, maar ook de nadelen van de ratio voor het leven aan de orde stelt – biedt volgens Hoekjen een solide fundament voor een duurzame liberaal-democratische samenleving.

Toegangsprijs:  incl. koffie/thee in de pauze bij vooruitbetaling € 20,00 op banknr: NL 44 INGB 0001 9886 01   t.n.v. S.C. Pasman - Sakkers of
€ 25,00 gepast en contant aan de zaal.
Datum:    Zaterdag 18 april 2020
Tijd:     14.00 tot 16.00 uur.  Ontvangst 13.30 uur
Plaats: Rembrandtkapel, Rembrandtlaan 20, 3761 AH  Soest.
Aanmelden:      info@spinozakringsoest.nl

Zie voor meer informatie: Spinoza Kring Soest


Nieuwsoverzicht

Partners

Uit in Soest
RETO
Gemeente Soest